Fotoğraflar Codezeromedia /Deniz KAFTAN/
Bodrum’un kaderini değiştiren tırhandiller, aslında bir öze dönüş hikayesi olan Tırhandil Cup ile yeniden göz önüne çıkıyor.
Tırhandil Cup’a başlamadan önce tırhandilin ne demek olduğunu bilmekte fayda var.
Tırhandil Cup Organizasyon Komitesi Başkanı Erim Önüt, bilinen anlamıyla tırhandilleri şöyle tarif ediyor; “Tırhandil; basit tabiriyle ahşap yapı, ‘başı kıçı bir’, boyu ile eni oranı 3/1 olan, balta baş bir tekne cinsidir. Tırhandili diğer teknelerden ayıran en önemli özellik dengesi, denizciliği ve yük taşıma kapasitesidir. Yüz yıllardır Ege ve Akdeniz’in en önemli ticaret aracı olan tırhandiller, sırtlandıkları yüklerle çok sayıda medeniyet inşa etti. Bodrum’un yakın geçmişteki ilk tırhandili 1900’lü yılların ilk çeyreğinde Nami’nin Mehmet’in kurduğu ‘Atilla’ tırhandili olarak biliniyor. Zaman geçip sünger avcılığı geliştikçe, tırhandillerin manevra kabiliyeti, fırtınalara dayanıklılığı ve yük taşıma kapasitesi yüzünden popülerliği de git gide artmış.”
Önüt, tırhandillerin Bodrum için önemini ise şöyle anlatıyor; “Bodrum geçmiş dönemde Anadolu’nun en fakir yerleşim yerlerinden biri, Halikarnas Balıkçısı örneğinde olduğu gibi tecrit ve sürgün bölgesidir. Su yok, toprak verimsiz, hayvancılık sınırlı. Böyle bir dönemde Girit göçmenlerinin öncülüğünde süngercilik gelişmeye başlamış, Bodrum’un kaderi bu vesileyle tekrar yazılmış. Bodrumlu denizcilerimiz 7-8 metre tırhandillerle, Tunus’a, Fas’a kadar gidip sünger avlamış, bu süngerleri Bodrum’a dönüp satmışlar. Artan sünger talebi üzerine klasik nargile dalışından, balık adam sistemine geçilmiş, özellikle Halikarnas Balıkçısı Cevat Şakir’in büyük etkisiyle denizcilik ve turizm çok büyük bir ivmeyle yükselmiş. Yani tırhandil için, Bodrum’un kaderini denizin üzerinde tekrar yazmış diyebilirim.”
Gelelim Tırhandil Cup’a. Bu organizasyonun bir macera değil, aslına geri dönüş olduğuna dikkat çeken Önüt, “2016 yılında Bodrum’un efsane tırhandil ustalarından Kıvırcık Mustafa’nın, şu anda bir dünya markası olmaya doğru giden The Bodrum Cup sonrası mütevazı bir masada, ‘Tırhandilleri yarıştırsanıza be oğlum!’ cümlesiyle başlayan bir yolculuk. O gün o masada olanlar bugün Bodrum denizciliğinde söz sahibi ve kaderlerini denize bağlamış insanlar. Erdem Ağan’ın kurucu başkanlığıyla çıktığımız bu yolda tırhandillerin ve insanların tırhandillere bakış açılarının ne kadar değiştiğini görmek bizim için en büyük mutluluk” dedi.
Erim Önüt, tırhandiller gibi Tırhandil Cup’ın yapısının da çok şahsına münhasır olduğunu vurguladı. Tamamen gönüllülerden oluşan bir organizasyon komitesi ve her anında onlara destek olan yarışçılarla birlikte kurulmuş organize bir yapı olduğunu belirten Önüt, “Era Yelken Kulübü çatısı altında gerçekleştirdiğimiz yarışlarımızda komite başkanları değişse de bu yapı kendini korumayı her zaman başarıyor. Böyle bir yarış metodunun örneği var mıdır bilemiyorum. Her yıl kasım ayında başladığımız trofemiz genelde 6 ayaktan oluşuyor. Takvim ve hava şartları izin verdiği sürece her ay bir hafta sonu, iki yarış gerçekleştirmeye çalışıyoruz. Tırhandillerimizin hepsi birbirinden farklı boyutta olmasına rağmen, hem ölçü hem de performans ratingsistemiyle yarışçılar arasında bir denge sağlamaya çalışıyoruz. Organizasyonun her anında yarışçılarımızla yaptığımız istişarelerle Tırhandil Cup’ı bir adım daha ileriye taşımak için elimizden gelen her şeyi yapıyoruz” diye konuştu.
Hedeflerinin denizi seven diğer insanların da bu hikayeyi onların gözüyle görebilmesini sağlamak olduğunu ifade eden Önüt, sözlerini şöyle sürdürdü; “Denizin üzerindeki güzelliğiyle herkesi kendine hayran bırakan, Ege ve Akdeniz’e yüz yıllarca hükmetmiş en denizci teknenin tekrar hak ettiği değeri görmesini sağlamak ve artık sadece yük taşımadığını, aynı zamanda yelken yarışı konusunda da ne kadar iddialı olduğunu hem ulusal hem de uluslararası arenada herkese kanıtlamak. Bunun yanı sıra gençlerimize denizi ve yelkeni sevdirmek en büyük hedeflerimiz arasında.Tırhandil Cup kurulduğu günden beri inanılmaz bir ivmeyle yükselen, çok büyük potansiyeli olan bir yarış. Tırhandillerin hem klasik olması hem de modern armayla donatılması geçmişle gelecek arasında müthiş bir köprü sağlıyor. Bu güne kadar başta Bodrum Ticaret Odası ve Imeak Deniz Ticaret Odası, Bodrum ve Muğla Büyükşehir Belediyemiz desteklerini hiç esirgemedi. Yerel ve Ulusal sponsorlarımızla her zaman daha iyisini yapmaya çalıştık. Elbette ki hedefimiz çok daha iyisini yapmak, bunun için denizciliğe gönül vermiş, bu tarihe saygı duyan firmalarımızdan her zaman destek bekliyoruz. Bu hikayenin bir parçası olmanın onları da her anlamda çok mutlu edeceğine eminiz.”
Erim Önüt, “Tırhandil ile denize açılmak ve yarışmak nasıl bir duygu” sorusuna işe şöyle cevap verdi; “Bu soru Abidin’e, ‘Mutluluğun resmi neye benziyordu” diye sormak gibi aslında, tarif etmek kolay değil. Denizin üzerinde olmak hepimiz için ayrı bir mutlulukken, orada bir tırhandilde olmak ayrıcalıktır. Bazı tekne tiplerinde denizin, bazılarında konforun keyfini çıkarırsınız. Hem denizi hem konforu sonuna kadar hissedebileceğiniz nadir teknelerdendir tırhandil. Bir de ‘Tırhandilin sevdiği hava’ varken Tırhandil Cup’ta yarışırsanız, akşam içtiğiniz içecek bile daha tatlı gelir. Tırhandille yelken yapmamışsanız, tırhandille yelken yapmanın zevkini hiç tatmamışsınızdır.”
Tırhandil Cup’ın bu kayıklara olan ilgiyi de artırdığını hatırlatan Önüt; “Gayık, Bodrum ağızında yüzen her boyutta deniz aracının genel adıdır. Kürekli sandal ‘ufak gayık’sa, üç yüz metre yolcu gemisi ‘goca gayık’tır. Bu durumda tırhandillere ‘bizim gayık’diyebiliriz. Günümüzde Tırhandil Cup sayesinde Bodrum’da tırhandil üretimi hızla artıyor ve gençlerimizin de tırhandillere ilgisine devamlı şahit oluyoruz. Bununla gurur duymakla beraber daha iyisini yapabileceğimize eminiz. Tırhandil ustalarımız bizler için çok değerli. Kaybettiğimiz büyük ustalarımızı her gün anıyor ve onları özlüyoruz. Bu serüveni devam ettiren Mustafa Özkeskin gibi genç ustalarımızın varlığı da bize çok gurur veriyor. Şu an üretimi devam eden çok sayıda tırhandilimiz var ve hepsinin adını ilerleyen yıllarda çok duyacağınıza eminiz. Tırhandil Cup; gayıklarımızla, yarışçılarımızla, ustalarımızla, hepsi birbirinden değerli organizasyon komitesi üyelerimizle, sponsorlarımızla, destekçilerimizle var olan büyük bir aile. Bu aile aynı zamanda müthiş misafirperver. Yarışı izlemek, içinde bulunmak, destek vermek isteyen herkesi bekliyoruz. Bu ailenin bir ferdi olmaktan her zaman gurur duyuyorum” dedi.
