Denizlerin Gururu: Türk Bayrağı
Her şeyden önce şunu belirtmek isterim ki, bu yazı mevcut mevzuat ve uygulamalar çerçevesinde bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Konuyla ilgili mevzuat ve düzenlemelerin değişebileceğini göz önünde bulundurarak, bu bilgiler doğrultusunda herhangi bir işlem yapmadan önce mutlaka bir acente ya da yetkili merci ile iletişime geçerek güncel durumu teyit etmenizi önemle tavsiye ederiz.
2017 yılında, yabancı bayraklı teknelerin Türk Bayrağına geçişini teşvik eden bir düzenleme hayata geçirildi. Bu uygulama, 27 Ocak 2017 tarihinden önce alınmış bir teknenin sahibi olduğunuzu belgelemeniz ve diğer şartları yerine getirmeniz durumunda, teknenizin değerinin sadece %1’i oranında KDV ödeyerek bayrak değişikliği yapma imkânı sunuyordu. Beklentilerin çok ötesinde bir ilgiyle karşılanan bu uygulama sayesinde, o dönemde birçok tekne Türk Bayrağına geçti.
Ancak yıllar içinde uygulama hakkında yanlış bir algı oluştu: Birçok kişi bu düzenlemenin sona erdiğini düşünse de aslında hala yürürlükte.
Peki, neden artık aynı heyecan ve talep yok?
İlk olarak, bu düzenlemenin temel şartlarından biri, tekne sahibinin 27 Ocak 2017 tarihinden önce tekneye sahip olmasıdır. Diğer bir şart ise, sahibinin Türk vatandaşı olması, Türkiye’de kurulmuş bir Türk şirketi olması veya Türkiye’degeçerli bir ikamet belgesine sahip olmasıdır. Ancak, teknelerin sık sık eldeğiştirdiği bir sektörde, 27 Ocak 2017 öncesi sahiplik koşulu, uygulamanınoldukça sınırlı bir kitleye hitap etmesine yol açmıştır. Zira bu kriteri karşılayantekne sayısı her geçen gün azalmaktadır.
Daha önemlisi, 2017’den bu yana değişen ekonomik koşullar uygulamanın cazibesini önemli ölçüde azalttı. Uygulamanın başında %1 olan KDV oranı bugün %20’ye yükselmiş durumda. Bu dramatik artış, bayrak değişikliği için gereken masrafları katlanılamaz boyutlara taşıdı. Bundan dolayı, bu hakka sahip az sayıdaki tekne sahibi, yüksek maliyetler nedeniyle Türk Bayrağına geçişi tercih etmemekte ve yabancı bayrak kullanımı daha yaygın hale gelmektedir.
Türk Bayrağı Denizlerde Hangi Ayrıcalıkları Sunuyor?
Türk Sularında Ticari Faaliyet: Türk Bayrağı taşıyan tekneler, Kabotaj Kanunu gereğince, Türk sularında faaliyet göstermek açısından önemli avantajlara sahiptir. Yabancı bayraklı tekneler ise, Türkiye sınırları içerisinde ticari faaliyet gerçekleştirme konusunda kısıtlamalara tabidir. Geçmişte uygulanan geçici Türk Bayrağı düzenlemesi kaldırılmış olup, yabancı bayraklı teknelerin ticaret yapabilmesi için T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığına müracaat ederek yat işletme belgesi almaları gerekmektedir. Ancak, yat işletme belgesi sahibi olabilmek için yatın boyunun 39 metre ve üstünde olması şartı aranmaktadır. Boyu 39 metrenin altındaki ticari teknelerin ancak yolcuları ile beraber yurtdışındaki turlarının devamı kapsamında; Türk sularına tekne ile gelen yolcular ile katkı payı ödeyerek sularımızda seyir yapabilmektedir. Ülkemizden yolcu alıp seyir yapamazlar.
Bu durum, Türk Bayrağı taşıyan teknelerin ticari faaliyetlerini daha kolay ve ekonomik bir şekilde gerçekleştirmesine olanak tanır. Böylece, Türk Bayraklı tekneler, Türk sularında yabancı bayraklı teknelerle olan rekabette daha avantajlı bir konuma sahip olmaktadır.
Seyir İzin Belgesi (Transitlog) Yenileme ve Yurtdışı Çıkış Zorunluluğu: En önemli hususlardan biri, yabancı bayraklı teknelerin her yıl transitloglarını yenileme ve beş yılda bir yurtdışına çıkış yapma zorunluluğudur. Bu işlemlerin yapılmaması durumunda cezai yaptırımlar uygulanmaktadır. Yıllık transitlog yenilememe durumunda uygulanan cezalar genellikle daha katlanılabilirseviyelerde olsa da beş yıllık yurtdışı çıkış şartının ihlali halinde ödenecek cezalar çok daha yüksek rakamlara ulaşabilir.
Bu cezalar, teknenin sigorta bedeli üzerinden belirli bir yüzde ile hesaplanır ve genellikle tekne değerine kıyasla ciddi miktarlara denk gelir. Bu nedenle, yabancı bayraklı teknelerin sahipleri için bu kurallara uymak son derece önemlidir.
Finansman ve Bağlama Avantajları: Türk Bayraklı tekneler, Türk bankaları ve sigorta şirketlerinden daha uygun şartlarda finansman ve sigorta hizmetlerinden yararlanabilmektedir. Ayrıca, Türkiye’deki bazı liman ve marinalarda uygun bağlama ücretleri sunulmakta iken yabancı bayraklı teknelerin konaklamasına izin dahi verilmemektedir. Bu durum, işletme maliyetlerini önemli ölçüde azaltarak Türk Bayraklı tekneler için önemli bir avantaj sağlamaktadır. Türk hükümetinin sağladığı teşviklerden yararlanmak da Türk Bayraklı tekneler için mümkündür.
Miras ve Mülkiyet Kolaylıkları: Miras ve mülkiyet işlemleri açısından ise Türk Bayrağı taşıyan tekneler, Türkiye’nin hukuki düzenlemelerine tabidir. Bu durum, miras bırakma ya da mülkiyet devri gibi işlemlerde kolaylık sağlar.
Bunun yanı sıra, uluslararası sularda Türk Bayrağı taşımak, Türkiye’yi temsil etmek anlamına gelir ve ülkemizin denizcilik sektöründeki stratejik büyümesine katkı sağlar.
Türk Bayrağı’nı hem Türk sularında hem de uluslararası sularda görmek hepimiz için gurur ve mutluluk kaynağı. Dileğimiz, yıllar geçtikçe daha fazla teknemizin Türk Bayrağı taşıması ve bayrağımızın denizlerde daha çok dalgalanması.
